Nadeelcompensatie

Naast het planschadestelsel bestaat er een vergoedingsysteem voor nadeel dat de overheid kan veroorzaken vanwege ingrepen die niet (direct) te maken hebben met planologie, maar door bijvoorbeeld niet-planologische besluiten, wegafsluitingen of werkzaamheden: de zogenoemde nadeelcompensatie.

Proactieve rol

Binnen dit bestuursrechtelijk schadevergoedingstelsel spelen wij een proactieve en adviserende rol. De Bont ABS kan over een ingediend verzoek om nadeelcompensatie op onafhankelijke en onpartijdige wijze adviseren, ook in commissieverband.

Vele ingrepen door overheden kunnen in beginsel als nadeelcompensatie voor vergoeding in aanmerking komende schade opleveren. Evenals bij planschade, is aangaande nadeelcompensatie vaak een inschatting van risico’s daarop gewenst. Voor een overheid geeft dit veelal een handvat om te komen tot een behoorlijke belangenafweging alvorens een besluit wordt genomen of plannen uitgevoerd.

Provincie of Rijkswaterstaat

Aanvragen om vergoeding van planschade blijven het meeste voorkomen bij gemeenten. Gemeenten sluiten wel vaak bestuurlijke overeenkomsten met andere overheden, wanneer die plannen hebben voor ruimtelijke ontwikkeling en deze niet zelf initiëren. Een eigenaar of andere rechthebbende heeft bij plannen en ontwikkeling ervan doorgaans, zeker wanneer het besluitvorming betreft die niet van planologische aard is, ook de mogelijkheid om direct bij de veroorzakende overheid een verzoek om vergoeding van schade in te dienen. Wanneer de veroorzakende overheid geen gemeente is, maar bijvoorbeeld een provincie of Rijkswaterstaat, wordt een dergelijk verzoek om vergoeding van schade doorgaans een verzoek om nadeelcompensatie genoemd. In de praktijk hebben de vergoedingstelsels van nadeelcompensatie en planschade veel overeenkomsten, ware het niet dat zij op een andere grondslag zijn gebaseerd. Planschade vloeit voort uit de bepalingen van artikel 6.1 Wro, nadeelcompensatie heeft (nog) geen wettelijke basis, doch wordt doorgaans gebaseerd op het beginsel van gelijkheid voor de publieke lasten.

Hoewel juridisch en historisch zeker niet juist, wordt nadeelcompensatie in de volksmond nogal eens gezien als een vorm van planschade van andere overheden dan een gemeente of op basis van andere wijzigingen dan planologische. Voorbeelden van redelijk recht-toe-recht-aan verzoeken om nadeelcompensatie zijn veelvuldig te vinden bij Rijkswaterstaat en provincies. Wanneer wegen worden afgesloten of gereconstrueerd, veelal zonder dat een wijziging in de planologie noodzakelijk is, kan schade ontstaan voor omwonenden of gebruikers van de infrastructuur.

Schadeschappen en specifieke schaderegelingen

Een ander voorbeeld waarin nadeelcompensatie een rol speelt, dan wel speelde is neergelegd in specifieke regelingen aangaande de Betuweroute en de HSL. Via dergelijke regelingen, die overigens voor veel meer projecten bestaan, worden door of namens de Nederlandse Spoorwegen verzoeken om nadeelcompensatie in behandeling genomen. Ook het afstaan van bevoegdheden op het gebied van schadevergoeding door diverse gemeenten en andere overheden is daarbij mogelijk. Dat is bijvoorbeeld gebeurd via het Schadeschap luchthaven Schiphol. Dergelijke schadeschappen zijn in het leven geroepen om verzoeken om nadeelcompensatie en/of planschade in één loket binnen te krijgen en uniform te kunnen behandelen. Daarnaast hebben inmiddels vele overheden meer algemene regelingen voor verzoeken om nadeelcompensatie waarop een beroep kan worden gedaan wanneer schade wordt geleden.

Ruime ervaring, gedegen advies

De Bont ABS heeft veel ervaring op het gebied van nadeelcompensatie, al dan niet in commissieverband. Wij zijn in het verleden via vele overheden betrokken geweest bij dergelijke zaken en Piet de Bont heeft, net als in planschadesfeer, de opkomst en ontwikkeling van het stelsel van nadeelcompensatie meegemaakt vanaf het begin. We geven gedegen advies op basis van de meest recente inzichten en jurisprudentie en uiteraard onze ruime ervaring.